Veertig jaar frustratie

40-jaar-knudde“Toon van Driel niet echt blij met stripprijs”, kopte een krant toen de tekenaar in 1988 de Stripschapprijs kreeg. Dat typeert de schepper van FC Knudde, want hij heeft zijn ergernis over gebrek aan erkenning nooit voor zich gehouden en vond dat hij al veel eerder de oeuvreprijs had verdiend. Bij het in ontvangst nemen van de bronzen plastiek zei hij: “Een smakeloos en loeizwaar gevaarte. Zoiets zou ik ook met liefde weggeven.”

Van Driel (Amsterdam, 1945) is voer voor psychologen. Aan de ene kant zeer gefrustreerd, aan de andere krant zeer openhartig over zijn tekortkomingen. Hij noemt zichzelf een knullige en onbeholpen tekenaar, geeft toe rampzalige zakelijke deals te hebben afgesloten, erkent dat zijn liefdesleven een potje is en biecht op dat hij zijn strip De Stamgasten kon maken omdat hijzelf een kroegtijger was. Tegelijk klopt hij zich luidruchtig op de borst vanwege zijn verkoopsuccessen en pioniersgeest. Al deze tegenstrijdigheden heeft stripverzamelaar Wilfred Legebeke, in het dagelijks leven werkzaam als hoofd financiën & accounting bij een specialist in melkkoelsystemen, opgetekend in het boek 40 jaar FC Knudde.

Op maandag 19 maart 1973 debuteerde de strip Sportvereniging Knudde in het Algemeen Dagblad. Hoofdrolspelers waren Jaap, die “gedurig in eigen doel schiet” en Dirk, die “als keeper veel te lijden heeft van de geniale invallen van Jaap”.  Diens spreekwoordelijke ‘tikkie trug’ leidde steevast tot punten voor de tegenpartij. Van Driels voetbalmoppen worden misschien niet loeistrak getekend, maar zijn stijl is onverwisselbaar en uniek, met die losse lussen en onnozele hoofdjes. Zelfs de Knudde-typografie, afgedrukt op tientallen albums, scheurkalenders en schoolagenda’s, heeft een volstrekt eigen gezicht dat op grote afstand herkenbaar is. Wat wil een tekenaar nog meer? Al is hier een voorbehoud op zijn plaats, omdat Legebeke laat doorschemeren dat Raymond Nicholson veelvuldig als plaatsvervangend tekenaar voor Van Driel is opgetreden.

De vurig verlangde erkenning van Knuddes kwaliteiten komt in 1998, als PTT Post besluit ter gelegenheid van het wereldkampioenschap voetbal een speciale postzegel te laten tekenen door Van Driel. Op een kleurrijke zegel van 80 cent zien we hoe keeper Dirk een voetbalschoen uit de lucht opvangt terwijl onderlangs de bal in zijn doel verdwijnt. Nederland strandde dat jaar in de halve finale tegen Brazilië.

Niemand minder dan De Bondscoach heeft zogenaamd het voorwoord geschreven en hij heeft zijn pen in ‘onvervalste’ Van Gaalse gal gedoopt. Cruijff krijgt een paar verbale tikken en hij geeft Van Driel een raar compliment: “Iedereen die de bondscoach een beetje kent weet dat hij zich inspant voor mensen met een handicap, dus ik doe graag wat voor Toon.” Die sneer past wel in Van Driels plaatje.

’40 jaar FC Knudde’, Wilfred Legebeke, ISBN 9789491555077, € 19,95, ***, 207 bladzijden, inclusief 12 bladzijden bibliografie van alle strips van Toon van Driel. Deze recensie stond op 27 april in de Volkskrant.

Geplaatst in Volkskrant