Marine Le Pen, stripfiguur 

 What_If-_Vol_1_26Nu de strakke grenzen tussen leugen, feit en verzinsel zijn verslapt, is niets meer waar of onwaar. Alles zou waar kúnnen zijn. Onze tijd is, zoals de Duitsers zeggen, postfaktisch en daarom een zegen voor de politieke fictie, die niet reconstrueert wat al gebeurd is maar construeert wat nog zou kunnen gebeuren. Een zeer actueel voorbeeld is de striptrilogie ‘La Présidente’ van schrijver François Durpaire (pleitbezorger van culturele diversiteit) en tekenaar Farid Boudjellal (bekend van zijn strips over de multiculturele samenleving).Van de eerste twee delen werden in Frankrijk 500.000 exemplaren verkocht, met dank vooral aan de hoofdpersoon, Marine Le Pen, die in het nóg niet waargebeurde verhaal presidente van de Vijfde Republiek wordt, op 7 mei aanstaande! Onlangs is het laatste deel verschenen. Het heet ‘La Vague’ (verwijzend naar de golf  van populisme die over Europa stroomt) en op de cover zit een rode sticker met de woorden:  ‘Als de nachtmerrie werkelijkheid wordt…’

In die nachtmerrie heeft president Le Pen voor een Frexit gekozen en de Franse economie in de afgrond gestort. Met Algerije wordt een nucleaire deal gesloten, in ruil waarvoor het land 200.000 migranten per jaar terugneemt. Ook is een ‘Police du net’ opgezet, een internetpolitie die opstandige elementen via digitale surveillance moet opsporen. Voor het bewind onwelgevallige teksten worden online onvindbaar gemaakt: ‘Boekverbranding 2.0!” juicht een aanhanger van het Front National. Maar door alle radicale besluiten is Marine Le Pen een bedreiging voor haar eigen land en ze wordt vervangen door haar nicht Marion, die een stuk jonger is en banden aanknoopt met Silicon Valley om het schoolsysteem af te schaffen: voortaan zal elk kind thuis worden onderwezen via de home schooling van Amazon Education. Niemand de deur uit, lekker veilig. Utopie of dystopie? Wie wil weten hoe dit afloopt, zal het boek moeten kopen.

Politieke fictie als beeldverhaal is voor de Fransen gesneden koek. Eerder al werd Sarkozy verstript (‘Aventures de Sarkozix’ door Bazile Bruno), terwijl Hollande werd geportretteerd door stripjournalist Mathieu Sapin (‘Campagne présidentielle’). De bestsellende trilogie over tante en nicht Le Pen is grimmiger. Tekenaar Boudjellal is in Frankrijk bekend geworden door zijn autobiografische verhalen over de Algerijnse bevolking van Toulon, maar de stripachtige tekenstijl die hij daarvoor gebruikte heeft plaatsgemaakt voor realisme: hij wil zo documentair mogelijk overkomen. Alle beelden zijn zwartwit, de personages zijn gefotografeerde acteurs en in de nagespeelde scènes zijn achteraf de hoofden van Marine Le Pen, Trump en Poetin gefotoshopt. Wie een actiethriller verwacht komt bedrogen uit, want ‘La Présidente’ is grotendeels gevuld met talking heads. Het enorme verkoopsucces is waarschijnlijk te wijten aan de bezorgdheid van het Franse publiek over de politieke ontwikkelingen. Beetje dom dus dat niet één Nederlandse uitgever Wilders heeft laten ‘verstrippen’. Overigens zit er in ‘La Présidente’ nog een profetisch grapje verstopt: Michelle Obama doet in 2014 een gooi naar het presidentschap van de Verenigde Staten!

Feiten, ficties en presidenten

’22 november 1973: Amerika is in shock na de aanslag in Dallas’. Klopt dat jaartal wel, denk je als je deze zin leest. Jawel, het klopt. In de stripreeks ‘Uur U’ van Uitgeverij Silvester worden alternatieve scenario’s voor de recente geschiedenis bedacht. In het vijfde deel, ‘Wie heeft de president vermoord?’, is het dus niet John F. Kennedy die door het hoofd wordt geschoten, maar Richard Nixon die niet over Watergate is gestruikeld en een gevaar voor de mensheid wordt als hij zich tegen China wil keren. Achter de schermen wordt een aanslag voorbereid…

Maar het kan gekker. In 1981 publiceerde Marvel een superheldenstrip onder de titel ‘What If Captain America Were Elected President?’, waarin het hoogste ambt wordt bekleed door een man-in-maillot, die leider is van de New Populist Party. Hij ontwikkelt met zonne-energie een machtig wapen om de dictatuur in het denkbeeldige landje San Pedro op de knieën te dwingen. Minder fantastisch dan het klinkt, want begin jaren tachtig streed de CIA in het geheim tegen het linkse regime van El Salvador. En dat land bestaat echt.

Een serieuze dystopie in stripvorm was ‘V for vendetta’ van Alan Moore (tekst) en David Lloyd (tekeningen) uit 1988, die later werd verfilmd met acteur Hugo Weaving in de rol van V, de anonieme vrijheidsstrijder. V vecht tegen de fascistische partij Norsefire, die Engeland na een nucleaire ramp in de macht heeft. Hijzelf wil de rechtse dictatuur omverwerpen en vervangen door het anarchistische Land of Do-As-You-Please. In de strip zette tekenaar Lloyd de figuur V een Guy Fawkes-masker op (snor, sik en sardonische glimlach) dat sindsdien populair is bij activisten van onder meer de Occupy-beweging.

Geen strip, wel profetisch: terwijl Hitler, Franco en Mussolini Europa verdeelden, schreef de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Sinclair Lewis een even hilarische als angstaanjagende roman over een Amerikaanse dictator die sprekend lijkt op Trump. Zijn satire heette ‘It Can’t Happen Here’ en beschrijft nauwkeurig hoe president Berzelius ‘Buzz’  Windrip met bluf en bedrog het Amerikaanse volk terroriseert. Lebowski Publishers komt binnenkort met een Nederlandse vertaling onder de titel ‘Dat gebeurt hier niet’, aangeprezen met de slogan: “Een classic uit 1935 die voorspelde wat we nu meemaken”.

‘La Présidente #3 – La Vague’, Farid Boudjellal en François Durpaire, Ēditions Les Arènes Demopolis, € 20 per deel, ISBN 978 2 35204 588 5, 3*.

 

Geplaatst in Volkskrant
Categorieën
Spring naar werkbalk